آموزش شبکه را از کجا شروع کنیم؟

نقشه راه یادگیری شبکه چیست ؟ مسیر ورود به دنیای شبکه چیست ؟ برای ورود به دنیای شبکه چه دوره‌هایی را باید بگذرانیم ؟

اینها و ده‌ها سوال دیگر سوالاتی هستند که اکثر کسانی که می‌خواهند وارد دنیای شبکه شوند هر روز از من می‌پرسند اما به راستی آموزش شبکه را از کجا باید شروع کرد و چه دوره های آموزش شبکه ای برای ورود به بازار کار نیاز است ؟
در گذشته شبکه‌های کامپیوتری گستردگی و پیچیدگی شبکه‌های امروزی را نداشتند و شما با گذراندن دوره‌های آموزش نتورک پلاس (دوره Network+) دوره آموزش MCSA و دوره آموزش MCSE (دوره آموزش ویندوز سرور)  و بعد از آن دوره ی آموزش  CCNA به راحتی میتوانستید وارد دنیای شبکه شوید و کسب درآمد کنید، اما به واسطه ی گسترش و توسعه تکنولوژی و سرویس ها و سخت افزارها ، شبکه‌های امروزی دارای پیچیدگی‌های بسیاری هستند که برای ورود به این دنیای پیچیده باید دانش ها و تخصص های چند گانه ای را فرا بگیرید.

در قدم اول برای پاسخ به سوال شبکه را از کجا شروع کنیم ؟ ابتدا لازم است  تا شناخت مناسبی بر گستردگی و بخش‌های مختلف شبکه‌های کامپیوتری داشته باشید لذا در این مقاله ابتدا سعی می‌کنم بخش‌های اصلی یک شبکه کامپیوتری را در ساده ترین حالت و بدون در نظر رفتن نکات تو در تو به شما توضیح دهم تا در ادامه بتوانم در مورد نقشه کلی راه ورود به دنیای شبکه صحت داشته باشم.

در ساده‌ترین نگاه یک شبکه از سه بخش تشکیل شده است :

• کامپیوتر و تجهیزات شبکه سمت کاربر
• روتر ها ، سویچ ها و فایروال ها و دستگاه های بیسیم که ارتباطات درون شبکه ای و بین شبکه ای را فراهم میکنند
• سرورها و و استوریج هایی که میزبان سرویس ها و اطلاعات سازمان هستند و در اتاق سرور قرار گرفته اند که این مورد در سه سطح سخت افزار،سرویس دهنده و مجازی سازی مورد بررسی قرار خواهد گرفت

قدم اول برای داشتن یک شبکه چیست ؟

برای ایجاد کردن یک شبکه یکی از مراحل اولیه ایجاد شبکه نصب کردن تجهیزات مانند نصب داکت و ترانک و پریز شبکه و کابل کشی و … است که به این کارها ،کارهای پسیو گفته می‌شود که اجرا کننده این کارها هیچگونه دانش تخصصی در زمینه پیکربندی کردن سرویس‌ها و کامپیوتر و دستگاه‌های مورد استفاده در شبکه را ندارد زیرا کاری که این دسته از افراد انجام می‌دهند در واقع نصب کردن سخت‌افزارها در محل خود می‌باشد ، البته بدیهی است که انجام این امور نیز تجربه و توانایی های خاص خود را می‌طلبد که جنبه مهندسی ندارند.

بررسی بخش اول : کامپیوتر و تجهیزات شبکه سمت کاربر

اگر قصد دارید نیازهای کاربران شبکه را رفع نمایید، به این معنا که بخواهید سیستم عامل سمت کاربر را نگهداری کرده و کارهایی از قبیل نصب برنامه‌های مورد نیاز کاربر،نصب و به اشتراک گذاری پرینتر، حل مشکلات ارتباطی  کاربر و … را انجام دهید باید به عنوان نیروی هلپ دسک (Helpdesk) در شبکه مشغول به فعالیت شوید و به شما هلپدسک Helpdesk گفته می‌شود، در واقع هلپ دسک کسی است که نیازهای سمت کاربر در یک شبکه کامپیوتری را رفع می‌کند.

چه دوره هایی برای مدیریت کامپیوتر کاربران شبکه مورد نیاز است ؟

• برای تبدیل شدن به یک هلپ دسک (Helpdesk) شما نیاز به گذراندن دوره‌های نتورک پلاس ( دوره network +) دوره ی A+ ، دوره ی ویندوز 10 یا ویندوز 11 و نیز آشنایی با ویندوز سرور و تجهیزات شبکه دارید تا بتوانید نیازهای یک کاربر را رفع نموده و در صورتی که مشکلی در ارتباطات شبکه در سمت کاربر وجود داشته باشد بتوانید اقدامات اولیه آن را انجام دهید .

بررسی بخش دوم : روتر ها ، سویچ ها و فایروال ها و دستگاه های بیسیم

برای برقراری ارتباط بین دستگاه‌های شبکه با یکدیگر و مدیریت ترافیک و نیز برقراری ارتباط شبکه سازمان با دیگر شبکه‌ها شما نیازمند استفاده و کار با سویچ ها ، روتر ها و فایروال ها هستید که دارای انواع مختلفی هستند و بر اساس نوع شبکه و نیاز های سازمان باید از مناسب ترین گزینه در شبکه خود استفاده کنید.

پر کاربردترین برند سویچ و روتر های مورد استفاده در کشور برند های سیسکو (CISCO) ، میکروتیک هستند که دوره های آموزشی آنها در سطوح و لول های مختلف وجود دارد و در بخش فایروال علاوه بر کار کردن با فایروال‌های سیسکو و فایروال‌های میکروتیک شما می‌توانید کار کردن با فایروال‌های برند فورتی نت (Fortinet) را که در کشور ما محبوب است را نیز فرا بگیرید،البته فایروال‌های نرم‌افزاری مثل سوفوس (Sophos) و پی اف سنس (Pfsense) نیز در کشور ما محبوب هستند و میتوانید نسبت به یادگیری آنها نیز اقدام نمایید .

چه دوره هایی برای مدیریت روتر ها،سویچ ها و فایروال ها مورد نیاز است ؟

• برای مدیریت ارتباطات بین دستگاه‌ها شما حداقل نیاز به یادگیری دوره‌های CCNA ، دوره ی CCNP ، دوره ی MTCNA ، دوره MTCRE خواهید داشت و اگر بخواهید ارتباطات وایرلس یا بیسیم را مدیریت کنید باید دوره‌های مربوط به وایرلس این تجهیزات را بگذرانید و همونطور که گفته شد برای برقراری امنیت در ارتباطات نیز باید دوره های مربوط به فایروال را بگذرانید تا بعد از کسب این دانش ها حداقل های مورد نیاز برای حرکت به سمت یک متخصص در این حوزه را داشته باشید.

بررسی مورد سوم : بررسی سرورها و و استوریج ها

در این سطح دانش مورد نیاز را میتوان به سه دسته کلی تقسیم کرد :

•  کار با سخت افزار سرور و استوریج
• سرویس ها و خدماتی روی سرورها راه اندازی میشود
• مجازی سازی

کار با سخت افزار سرور و استوریج

کار کردن با سخت‌افزار سرور و استوریج از جمله تخصص های بسیار ارزشمند محسوب می‌شود زیرا دستگاه‌های سرور و استوریج دارای پیچیدگی‌های مختلفی هستند که نگهداری آنها و پیکربندی آنها بسیار حائز اهمیت است لذا ما در شبکه با متخصصینی مواجه هستیم که تخصص آنها نصب و پیکربندی سرورها و استوریج‌ها است در صورت بروز مشکلات مختلف احتمالی این افراد فریادرس شبکه و سازمان ما هستند.
شاید از خودتان بپرسید مگر سرور یا استوریج  چه موضوع پیچیده‌ای دارد  که نیاز به گذراندن دوره‌های تخصصی داشته باشد  !؟

فقط به چند مورد از موضوعاتی که در سرورها و استوریج‌ها وجود داره می‌پردازم ، مثلاً شما در سرورها و استوریج‌ها نیاز دارید هاردهای سرور و استوریج را  RAID کنید پس علاوه بر نیاز به دونستن انواع RAID مثل RAID 5 , RAID 10 ,RAID 60 و … باید نحوه پیکربندی رید در سرور و استوریج و کار با تنظیمات مختلف RAID Controller ها را مسلط باشید.
نمونه دیگری از کارهایی که باید مسلط باشید نحوه ارتباط برقرار کردن بین استوریج و سرورها با استفاده از فیبر نوری است ، آپدیت کردن فریمور و بخش‌های مختلف این سخت‌افزارها ، موضوع رفع خطاهای متنوعی که ممکنه سر راه شما ظاهر شود و دیگر موارد از قبیل اسمبل کردن سرورها ،پیشنهاد دادن سخت‌افزار و پیکربندی مناسب برای نیاز هر سازمان نیز نیاز به دانش عمیق در مورد این سخت‌افزارهای پیشرفته دارد تا جایی که ممکن است شما برای یک نیاز کاری مدل سرور یا استوریجی را پیشنهاد دهید که با قیمت بسیار گزافی خریده شده اما در عمل و زیر بار کاری شبکه کارایی لازم را از خود نشان نمیدهد زیرا شما نتوانستید سخت‌افزار مناسب برای نیاز آن سازمان را پیشنهاد داده و خرید کنید و به این ترتیب هزینه چند صد میلیونی و یا چند میلیاردی را به سازمان خود تحمیل کرده‌اید و باید پاسخگو باشید .

چه دوره هایی برای کار با سرور ها و استوریج ها مورد نیاز است ؟

• برای یادگیری تخصص کار کردن با تجهیزات سرور و استوریج شما می‌توانید دوره‌های سرور پلاس (Server+) و دوره استوریج پلاس (Storage+) را بگذرانید تا دانش پایه کار کردن با این دستگاه‌ها را به دست آورید البته که این ابتدای راه است و اگر بخواهید به عنوان یک متخصص در زمینه سرور و استوریج فعالیت خود را ادامه دهید نیاز به آن خواهید داشت که دوره‌های تخصصی کار کردن با برندهای محبوب در کشورمان را بگذرانید،برندهایی مانند سرورها و استوریج‌های  HPE ، استورریج‌های HPE , Dell EMC , NetApp , Promise .

راه اندازی و مدیریت سرویس ها :

در اتاق سرور علاوه بر روترها و سوئیچ‌ها و فایروال‌ها ونیز سخت‌افزار سرور و استوریج که در مورد آنها صحبت شد شما با موضوع دیگری نیز روبرو هستید و آن اینکه در نهایت شما باید روی سرورهایی که در سازمان خود قرار داده‌اید سرویس‌های مورد نیاز سازمان را راه اندازی کنید،سرویس‌هایی مانند سرویس Active Directory،DNS،DSHCP,WDS,WSUS,SQL,Antivirus,Backkup Server و … که هر یک فعالیتی حیاتی برای سازمان شما را انجام می‌دهد.

شما برای راه‌اندازی سرویس‌های متنوع مورد نیاز سازمان خود ابتدا نیاز دارید تا بتوانید با سیستم عاملی که سرویس مربوطه روی آن راه اندازی می‌شود کار کنید لذا لازم است بر سیستم عامل ویندوز سروریا یکی از توزیع های  سیستم عامل‌های لینوکس مسلط باشید و در ادامه نسبت به راه‌اندازی سرویس‌های متنوع مورد نیاز سازمان روی سیستم عامل مربوطه اقدام نمایید .

برای یادگیری راه اندازی و نگهداری سرویس ها چه دوره های آموزشی مورد نیاز است ؟

• آموزش سیستم عامل ویندوز سرور در دوره آموزش MCSA و دوره آموزش MCSE ارائه می‌شود و کار کردن با سیستم عامل لینوکس را نیز در دوره‌های ال‌پیک ۱ (LPIC-1) ال پیک ۲ (LPIC-2) و … می‌توانید یاد بگیرید.
• بدیهی است که این همه راه نیست زیرا علاوه بر یادگیری سیستم عامل شما نیاز به یادگیری راه‌اندازی سرویس‌های متنوعی که برای سازمان‌ها ضروری است دارید،سرویس‌هایی مانند  SCCM و SCOM ، نرم‌افزارهای مانیتورینگ مانند PRTG و SOLAR ، نرم‌افزارهای لاگ ‌گیری و نرم‌افزارهای بکاپ گیری مانند Veeam Backup & Replication (ویم بکاپ) ، ایمیل سرور مانند Exchange Server و بسیاری از ابزارها و سرویس‌های دیگر هر یک را می‌توانید در دوره‌ای با همان نام فرا بگیرید اما آنچه واضح است قبل از یادگیری سرویس‌ها و نرم‌افزارهای جانبی و مهم شما باید کار کردن با سیستم عاملی که آن سرویس و یا ابزار روی آن نصب می‌شود را بلد باشید.

مجازی سازی سرور و دیتاسنتر

با توجه به افزایش روز افزون نیاز سازمان ها به پردازش و نیز حجم اطلاعات ، نیاز به سرور ها و استوریج ها افزایش چشمگیری پیدا کرده است و با توجه به هزینه های بالای سخت افزار ها موضوع مجازی سازی در شبکه های امروزی بشدت مورد استفاده و استقبال قرار میگیرد ، مجازی سازی در حوزه های مختلف صورت میپذیرد ، مجازی سازی سرور ، مجازی سازی دسکتاپ ، مجازی سازی نتورک ، مجازی سازی استوریج ، مجازی سازی برنامه ها انواع مدل مجازی سازی است که در شبکه های امروزی مورد بهره برداری قرار میگیرد زیرا علاوه بر کاهش هزینه های نگهداری تجهیزات ، باعث چالاکی و مقیاس پذیری و افزایش کارایی و امنیت شبکه و … میشود.

برای شروع یادگیری مجازی سازی چه دوره هایی مورد نیاز است ؟

• فعالیت به عنوان یک متخصص مجازی سازی نیازمند گذراندن دوره های مختلف مربوط به مجازی سازی دارد که با توجه به اینکه در کشور ما برای مجازی سازی بیشتر از محصولات کمپانی VMware استفاده می‌شود نقطه شروع یادگیری مجازی سازی از دوره مجازی سازی سرور یا همان VCP-ICM که با نام دوره VCP-DCV نیز شناخته میشود میگذرد و در ادامه شما نیاز به دوره های VCAP ، vSAN و دوره مجازی سازی دسکتاپ (دوره VMware Horizon View ) دارید

بدیهی است در توضیحات ذکر شده از بسیاری از جزئیات چشم پوشی شده تا درست و کاملی بدون حاشیه به شما ارائه شود که این جزئیات بعد از ورود شما به دنیای شبکه و آغاز یادگیری برای شما آشکار خواهد شد.

حالا با دانستن اینکه شبکه از چه بخش‌هایی تشکیل شده و در هر بخش ما نیاز به چه موارد و دانشهایی داریم بهتر می‌توانیم به این سوال پاسخ دهیم که شبکه را از کجا شروع کنیم ؟

جواب من این است که این موضوع بستگی دارد که شما قصد ورود به کدام بخش از شبکه را دارید؟ آیا فقط میخواهید در یک حوزه فعالیت کنید یا در چند حوزه ؟ پس به نکات زیر توجه کنید :

• اگر می‌خواهید به عنوان یک پسیو کار فعال شوید کاری که لازم است این است که در یک تیم پسیو به عنوان یک کارگر مشغول به فعالیت شوید تا کارهای مربوط به پسیوکاری آشنایی با تجهیزات پسیو مثل داکت ترانک فیس پلیت بک باکس و قطعات مختلف مربوط به کار پسیو آشنا شوید و نیاز به گذراندن هیچ دوره‌ای ندارید و طبعا در جایگاه تخصصی مشغول به فعالیت نخواهید بود اما این بدان معنا نیست که نمی‌توانید درآمد سرشاری به دست آورید اتفاقاً پروژه‌های پسیو و اجرای پروژه‌های پسیو دارای درآمد سرشاری است که اگر شما در این مسیر نسبت به دریافت و اجرای پروژه‌های پسیو اقدام کنید می‌توانی درآمد قابل توجهی کسب کنید اما این جایگاه به عنوان یک جایگاه تخصصی شناخته نمی‌شود.

• اگر می‌خواهید نیازهای سمت کاربر شبکه را رفع نمایید باید حداقل دوره‌ ی A+ ( دوره ی سخت افزار) ، دوره ی Network+ (دوره ی نتورک پلاس) ،  دوره Windows 10 یا Windows 11 (دوره ویندوز 10 یا دوره ویندوز 11) را بگذرانید ، بدیهیست این پایین‌ترین رتبه در جایگاه متخصصین شبکه است که اکثر متخصصین شبکه کار خود را از این جایگاه آغاز نمودند و به نوعی می‌توان گفت سریع‌ترین راه ورود به دنیای شبکه ورود از طریق هلپ دسک شدن است.

• اگر میخواید به عنوان یک متخصص سخت‌افزار شناخته شوید باید دوره‌های مربوط به مدیریت سرور و مدیریت استوریج را بگذرانید ، دوره‌هایی مانند Server Plus و Storage Plus و پس از آن دوره های تخصصی کار با دیوایس هایی با برند های پر طرفدار مثل سرور HP و استوریج های HPE , Dell EMC , NetApp و …

• اگر می‌خواهید به عنوان یک متخصص ارتباطات و زیرساخت فعالیت کنید نیاز دارید تا دوره‌های CCNA,CCNP,MTCNA,MTCRE و … را بگذرانید، یعنی دوره‌های میکروتیک و سیسکو و به دنبال آن باید کار کردن با حداقل دو فایروال را بلد باشید البته این دوره‌ها برای شروع تبدیل شدن شما به یک متخصص ارتباطات و زیرساخت می‌باشند و دوره‌های پیشرفته‌ای در هر یک از این گرایش‌های میکروتیک سیسکو و فایروال وجود دارد که شما با گذراندن آنها و یا مطالعه آنها به صورت(خودخوان) Self Study در نهایت می‌توانید به عنوان یک متخصص در این حوزه شناخته شوید و حقوق بسیار بالایی را تجربه کنید.

در این میان از دستگاه‌های بیسیم یا وایرلس نیز نباید غافل شد که بخش بزرگی از ارتباطات شبکه‌های امروزی را شامل می‌شود و ما شاهد متخصصینی هستیم که تنها در زمینه ارتباطات وایرلس فعالیت می‌کنند و دوره‌ها و تخصص‌های مربوط به وایرلس را در تجهیزات مختلف مانند سیسکو و میکروتیک گذرانده اند.

• اگر می‌خواهید در زمینه راه‌اندازی سرویس‌ها و پیکربندی برنامه‌های کاربردی شبکه فعالیت کنید نیازمند گذراندن دوره‌های MCSA ، دوره ی MCSE ، دوره ی LPIC-1 و دوره ی LPIC-2 و … هستید که البته این ابتدای مسیر بوده و بعد از آن سرویس‌ها و ابزارهای بسیار مهم و کاربردی دیگری را مثل SCCM , SCOM , PRTG , Solar ,Veeam Backup , Log Server , Antivirus Server ,SQL و … را نیز بلد باشید.

• اگر می‌خواهید به عنوان یک متخصص در حوزه مجازی‌سازی باشید نیاز دارید تا دوره‌های مختلف مجازی‌سازی از جمله دوره مجازی سازی سرور VMWare VCP-ICM ، دوره  مجازی سازی دسکتاپ (VMware Horizon View) ، دوره VCAP ، دوره VSAN و … را فرابگیرید

جمع بندی مقاله :

در این مقاله موضوعات مختلفی مثل موضوع تخصص امنیت شبکه ، تخصص های مرتبط با کلاود و .. مورد بررسی قرار نگرفت و بررسی انجام شده یک بررسی در مورد اصلی ترین موضوعات شبکه بود.
خوب یا بد اکثر شبکه های امروزی نیازمند به کارشناسانی هستند که حداقل دانش لازم برای موارد زیر داشته باشند :
کار کردن با سیستم عامل ویندوز سرور ، پیاده سازی مجازی سازی سرور، پیکربندی پایه سویچ ها و روتر های سیسکو ،پیکربندی روتر و فایروال میکروتیک ، این بدان معناست که شما باید دوره های MCSA , CCNA , MTCNA , VCP-ICM را گذرانده باشید

موارد بالا به این معناست که شما فردی آچار فرانسه ای هستید که در حوزه های مختلف توانایی لازم را دارد اما در هیچ یک از گرایش ها متخصص کامل و عمیق نیست و طبعا بعد از ورود به بازار کار باید سعی کنید در یک یا دو گرایش دانش خود را عمیق کرده و به یک متخصص حرفه ای تبدیل شوید.

حالا دوباره این سوال را مطرح می‌کنم،آموزش شبکه را از کجا شروع کنم ؟

توضیحات بالا توضیحات بسیار کامل و مبسوطی بود اما جالب اینجاست که برای وارد شدن به هر یک از گرایش‌های ذکر شده در حوزه شبکه شما قدم اول را باید از دوره نتورک پلاس شروع کنید ، در واقع دوره نتورک پلاس (Network+) ورود به دنیای شبکه است و برای به هر یک از گرایش‌های مختلف شبکه شما باید ابتدا دوره نتورک پلاس را بگذرانید زیرا در این دوره شما با مبانی شبکه و تعاریف و مباحث ابتدایی شبکه که برای ورود به دنیای شبکه نیاز دارید آشنا می‌شوید.

ما در مجموعه کافه آموزش قصد داریم با استفاده از اساتید به نام هم در حوزه اجرای پروژه و هم در زمینه دوره‌های تخصصی تمامی نیاز یک فرد از لحظه ورود به دنیای شبکه تا زمان تبدیل شدن به یک متخصص شبکه را در نظر گرفته و با وی همراه باشیم ، تمامی دوره‌های موجود در سایت کافه آموزش دارای پشتیبانی آنلاین بوده و دانشجویان می‌توانند در صورت داشتن هرگونه سوال مرتبط با دوره مدن نظر نسبت به ارسال تیکت دوره اقدام نمایند و پاسخ مقتضی را دریافت کند علاوه بر آن دانشجویان می‌توانند پس از اتمام دوره خریداری شده نسبت به دریافت گواهی دوره اقدام نمایند .